Ratten ziet u zelden. Ze zijn nachtactief, schuw en mijden open ruimte. Tegen de tijd dat u er overdag één tegenkomt, is de populatie meestal al flink gegroeid. De sporen die ze achterlaten vertellen daarom meer dan een toevallige waarneming. Wie de sporen kan lezen, weet of er ratten zitten, waar ze lopen en hoe groot het probleem ongeveer is. Hieronder de zeven belangrijkste sporen, met per spoor wat het betekent en hoe urgent het is.
Uitwerpselen
Het meest betrouwbare spoor. Keutels van de bruine rat zijn 1,5 tot 2 centimeter lang, spoelvormig met stompe uiteinden, donkerbruin tot zwart. Muizenkeutels zijn veel kleiner, ongeveer het formaat van een rijstkorrel. Een rat produceert tientallen keutels per dag, dus bij een actieve populatie vindt u ze snel: langs muren, achter kasten, bij voerbakken, in de kruipruimte.
Let op het verschil tussen vers en oud. Verse keutels glanzen en zijn zacht. Oude keutels zijn dof, grijs en kruimelig. Vindt u keutels in verschillende formaten door elkaar, dan lopen er ook jonge dieren rond. Dat wijst op een nest en een groeiende populatie.
Urgentie: verse keutels betekenen actieve aanwezigheid. Niet afwachten.
Looppaden en buiksmeer
Ratten lopen vaste routes, vrijwel altijd langs muren en randen. Binnen herkent u die routes aan vettige, donkere vegen op muren, balken en leidingen: buiksmeer. Het vet en vuil uit de vacht wrijft af op plekken waar de rat dagelijks langs schuift. Hoe donkerder en vetter de veeg, hoe intensiever de route wordt gebruikt.
Buiten zijn looppaden zichtbaar als platgetreden paadjes in gras of begroeiing, vaak van een hol naar een voedselbron.
Urgentie: duidelijk buiksmeer ontstaat niet in een paar dagen. Het wijst op een gevestigde populatie met vaste routines.
Knaagsporen
Rattentanden groeien continu door. Knagen is dus geen keuze maar noodzaak. U vindt knaagsporen op hout, kunststof, leidingen en kabels: twee parallelle groeven van de snijtanden. Vers knaagsel herkent u aan de lichte kleur en scherpe randen; oud knaagsel is donker verkleurd.
Aangevreten kabels zijn het grootste risico. Kortsluiting door knaagschade is een reële brandoorzaak. Controleer bij knaagsporen dus altijd ook de bedrading in de buurt.
Urgentie: hoog, zeker bij sporen op kabels of waterleidingen. Hier kan directe schade ontstaan.
Holen en gangen
De bruine rat graaft. Holen vindt u langs funderingen, onder schuren en stallen, bij composthopen en in slootkanten. De ingang heeft een doorsnede van zo’n 6 tot 9 centimeter, vaak met een hoopje uitgegraven aarde ernaast. Een gladde, schone ingang zonder spinnenwebben of ingewaaid blad is in gebruik. Wilt u het zeker weten: stop de ingang losjes dicht met wat papier of aarde. Is die de volgende ochtend weer open, dan is het hol bewoond.
Urgentie: een bewoond hol betekent dat ratten zich op uw terrein gevestigd hebben en zich daar voortplanten.
Geluiden in de nacht
Gekrabbel, getrippel en knaaggeluiden in de spouwmuur, boven het plafond of onder de vloer, vooral in de avond en nacht. Dat tijdstip is geen toeval: ratten zijn dan op hun actiefst. Om diezelfde reden vindt de bestrijding bij Van Maris in de avond en nacht plaats; hoe dat in de praktijk werkt, leest u op de pagina werkwijze.
Urgentie: geluid betekent dat de dieren ín de constructie zitten, niet alleen eromheen. Binnen is de schadekans het grootst.
Geur
Een scherpe, muffe geur die aan ammoniak doet denken, vooral in slecht geventileerde ruimtes zoals kruipruimtes, kelders en schuren. De geur komt van urine en wordt sterker naarmate er meer dieren zitten.
Urgentie: een duidelijk waarneembare geur wijst zelden op één enkele rat. Reken op meerdere dieren.
Pootafdrukken
In stof, modder of sneeuw laten ratten herkenbare prenten achter: vier tenen aan de voorpoot, vijf aan de achterpoot, vaak met een sleepspoor van de staart ertussen. Twijfelt u of er nog activiteit is, strooi dan een dun laagje meel of talkpoeder op een vermoede looproute en controleer de volgende ochtend op afdrukken.
Urgentie: verse prenten zijn een direct bewijs van activiteit en verraden meteen de looproute. Die informatie is goud waard voor gerichte bestrijding.
Wat doet u met deze sporen?
Eén oud keuteltje in een schuur is geen reden voor paniek. Maar verse uitwerpselen, buiksmeer, nachtelijk geluid of een bewoond hol zijn dat wel. Ratten planten zich het hele jaar door voort; een klein probleem wordt vanzelf een groot probleem.
Ruim sporen niet meteen allemaal op. Noteer of fotografeer waar u wat vindt: die plekken verraden de routes en de omvang, en daarmee staat of valt een gerichte aanpak. Veeg daarna één zone schoon en kijk na een paar dagen of er nieuwe sporen liggen. Zo weet u zeker of de activiteit actueel is. Meer achtergrond over ratten en hun gedrag vindt u in de kennisbank.
Zelf last van ratten?
Gifvrij opgelost in Brabant en Limburg. No cure, no pay.
