Wat mag u zelf tegen ratten doen? De regels in Nederland

Wie ratten ontdekt, wil er snel vanaf. De gang naar de bouwmarkt lijkt dan logisch, maar de regels rond rattenbestrijding zijn de afgelopen jaren flink aangescherpt. Veel van wat vroeger “gewoon kon”, mag inmiddels niet meer. Een overzicht van wat u als particulier of ondernemer zelf mag, en waar de professional in beeld komt.

Rattengif: streng aan banden

Rodenticiden (rattengif) zijn de grootste verandering. De middelen die particulieren nog mogen kopen zijn beperkt in werkzame stof en verpakkingsgrootte, en uitsluitend bedoeld voor gebruik bínnen, volgens de gebruiksaanwijzing.

Voor gebruik buiten (rond gebouwen en voedselopslag) geldt sinds 2023 dat dit alleen nog is toegestaan door professionals die werken volgens IPM (Integrated Pest Management) en daarvoor gecertificeerd zijn. De gedachte daarachter is terecht: gif dat buiten ligt, doodt niet alleen ratten. Roofvogels en uilen sterven aan het eten van vergiftigde knaagdieren, en ratten bouwen bovendien resistentie op. Waarom dat hele model wringt, leest u in ons artikel over gifvrije rattenbestrijding.

Klemmen: toegestaan, maar lastiger dan het lijkt

Een deugdelijke rattenklem mag u als particulier gebruiken. In de praktijk valt het resultaat vaak tegen, en dat ligt niet aan de klem. Ratten zijn extreem wantrouwend tegenover alles wat nieuw is in hun omgeving. Een klem die vandaag wordt neergezet, wordt dagenlang gemeden, en een klem die verkeerd afgesteld staat of te licht is, maakt een rat hooguit “valschuw” voor de rest van zijn leven.

Niet toegestaan zijn methoden die onnodig lijden veroorzaken. Verdrinken van gevangen ratten is verboden, en lijmplanken zijn in Nederland niet toegestaan. Het dierenwelzijn weegt hier wettelijk mee, ook een plaagdier mag niet nodeloos lijden.

Schieten: alleen met ontheffing

Ratten schieten met een luchtdrukwapen mag niet zomaar, ook niet op eigen erf. Daarvoor zijn provinciale ontheffingen nodig. Professionele bestrijders zoals Van Maris beschikken over die ontheffingen voor Noord-Brabant en Limburg, plus de bijbehorende vergunning voor het wapen en een WA-verzekering. Binnen die kaders is gericht schieten juist een van de netste methodes die er zijn: selectief, direct en zonder gif in de omgeving. Hoe dat in de praktijk gaat, ziet u bij onze werkwijze.

Wat u wél altijd zelf mag (en zou moeten) doen

De basis van elke rattenaanpak is vrij van regels en vergunningen: zorg dat uw erf of pand onaantrekkelijk wordt.

• Voedselbronnen afsluiten: voer in dichte opslag, geen etensresten of los kippenvoer buiten.
• Schuilplaatsen opruimen: rommel, pallets en dichte begroeiing tegen gevels weghalen.
• Toegangen dichten: openingen vanaf zo’n twee centimeter afdichten, riool en doorvoeren controleren.

Deze preventie mag iedereen uitvoeren en is de helft van het werk: onze tips staan in rattenoverlast voorkomen.

En de gemeente dan?

Gemeenten bestrijden ratten doorgaans alleen in de openbare ruimte: parken, riolen, straten. Op eigen terrein bent u als eigenaar of gebruiker zelf verantwoordelijk. Sterker: wie overlast laat voortbestaan waardoor buren of omliggende bedrijven er last van krijgen, kan daarop worden aangesproken. Wacht dus niet tot het probleem vanzelf overgaat, dat doet het niet.

Conclusie

Zelf doen mag: preventie altijd, klemmen binnen de regels, en beperkt gif binnenshuis volgens de gebruiksaanwijzing. Buiten gif strooien, verdrinken, lijmplanken of zelf schieten: verboden. Is het probleem groter dan een enkele rat, dan is een professional met de juiste ontheffingen niet alleen de legale weg, maar vrijwel altijd ook de effectiefste.