Rattenoverlast voorkomen: voedsel, schuilplaatsen en toegangen aanpakken

Een rat komt niet zomaar bij u terecht. Hij komt af op drie dingen: eten, water en een veilige plek om te schuilen. Wie die drie weghaalt, maakt zijn erf of pand een stuk minder aantrekkelijk. Honderd procent ratvrij bestaat niet, zeker niet in het buitengebied, maar het verschil tussen een verdwaalde passant en een gevestigde populatie zit voor een groot deel in hoe het terrein erbij ligt. Hieronder de vier punten waar preventie om draait, met per punt de maatregelen die in de praktijk het meest opleveren.

Voedselbronnen wegnemen

Voedsel is verreweg de sterkste trekker. Een rat eet vrijwel alles en heeft maar weinig nodig om te blijven hangen. Begin daarom hier.

• Voeropslag afsluiten. Bewaar diervoer in metalen tonnen of stevige bakken met een goed sluitend deksel. Een papieren of plastic zak knaagt een rat in één nacht open. Veeg gemorst voer dagelijks op.
• Kippenvoer binnenhalen. Voerbakken die ‘s nachts buiten blijven staan, zijn een gedekte tafel. Ratten zijn nachtdieren; haal het voer aan het eind van de dag binnen of gebruik een voersysteem dat alleen voor de kippen toegankelijk is.
• Afval beheren. Containers dicht, geen vuilniszakken naast de container, geen etensresten op de open composthoop. Een gesloten compostbak is prima, een losse hoop met keukenafval niet.
• Tuin nalopen. Raap valfruit op. Strooi vogelvoer met mate en niet los op de grond; wat de vogels overdag laten liggen, eet de rat ‘s nachts op.

Schuilplaatsen opruimen

Een rat steekt niet graag open terrein over. Hoe meer dekking, hoe makkelijker hij zich vestigt en hoe later u hem opmerkt.

• Rommel weg. Alles wat lang stilstaat is dekking: stapels pallets, golfplaten, bouwmateriaal, oude machines. Ruim op wat weg kan en zet de rest geordend neer.
• Opslag vrij van muur en grond. Wat u bewaart, zet u het liefst een stuk van de wand af en van de vloer. Zo blijft er geen verborgen strook over en ziet u sporen meteen.
• Begroeiing snoeien. Dichte struiken en klimplanten tegen de gevel zijn een beschutte route naar binnen. Houd een open strook langs gebouwen en het gras daar kort.

Toegangen dichten

Een volwassen rat past door een opening van zo’n twee centimeter. Loop de buitenkant van uw pand na op gaten in metselwerk, kieren bij doorvoeren van leidingen en kabels, en kapotte ventilatieroosters.

• Dicht gaten met het juiste materiaal. Gebruik gaas of staalwol in combinatie met mortel of cement. Purschuim alleen houdt geen rat tegen; daar knaagt hij doorheen.
• Deuren sluitend maken. Een kier onder een staldeur of schuurdeur is een open uitnodiging. Een borstelstrip of nieuwe drempel lost dat op.
• Riool controleren. De bruine rat zwemt goed en gebruikt het riool als route. Laat kapotte rioolbuizen en verzakte putten repareren en houd ontluchtingen en afvoeren intact.

Water beperken

Naast voedsel heeft een rat dagelijks water nodig. Niet elke bron is weg te nemen (een sloot of drinkbak voor vee blijft gewoon nodig) maar veel wel. Repareer lekkende kranen en leidingen, zorg dat regenwater wegloopt in plaats van plassen te vormen en laat geen emmers of bakken met water rondslingeren. Hoe minder drinkplekken, hoe minder reden om te blijven.

Wat preventie niet oplost

Hier moet het eerlijke verhaal bij. Preventie verkleint de kans dat ratten zich vestigen en remt de groei van een beginnende populatie. Maar zit er eenmaal een gevestigde populatie, met nesten en vaste looproutes, dan verdwijnt die niet doordat u het voer opruimt. De dieren zoeken simpelweg verder, soms juist dichter naar de woning of stal toe.

In dat geval horen bestrijding en preventie naast elkaar te lopen: de populatie wordt actief weggenomen, de preventieve maatregelen zorgen dat het resultaat blijft. Dat is ook de kern van werken volgens IPM-richtlijnen: eerst de situatie beoordelen, de omgeving op orde brengen en pas dan gericht bestrijden. Hoe Van Maris dat zonder gif aanpakt, leest u op de pagina werkwijze.

Conclusie: loop het rijtje na

Pak een avond en loop uw erf of pand langs de vier punten: voedsel, schuilplaatsen, toegangen, water. Noteer wat u tegenkomt en werk de lijst af, te beginnen bij het voedsel. Herhaal die ronde elk seizoen; situaties veranderen en preventie is onderhoud, geen eenmalige klus. Twijfelt u of er al ratten zitten, lees dan in de kennisbank hoe u hun sporen herkent.